NASLOVNA
- AKTUELNOSTI -

AKTUELNOSTI

 

AKTUELNOSTI

STRANA 3/5 ::: 1 | 2 | 3 | 4 | 5

INFO   :::  Naslovna - Aktuelnosti > Aktuelnosti arhiva - STRANA 3 > Sonja Biserko: Iza kampanje protiv NATO članstva stoji...

 

Sonja Biserko: Iza kampanje protiv NATO članstva stoji Rusija

Objektivno, Kosovo je kamen oko vrata Srbiji, ali je još uvijek jak otpor u uticajnom dijelu srpske elite njegovoj amputaciji. Kao što je poznato, dugo se priželjkivalo rješenje koje bi uključilo i Albaniju u taj proces. Naime, davno se Dobrica Ćosić zalagao za Veliku Albaniju koja bi bila argument i za Veliku Srbiju, prije svega pripajanjem Republike Srpske. U nekim krugovima to još uvijek živi i, bojim se, ima podršku Rusije, kazala je sagovornica Portala Analitika

 

Violeta Cvejić

2. februar 2015 | Analitika

“Iza kampanje protiv NATO članstva stoji Rusija. To je jedan od njenih strateških ciljeva na Balkanu - da spriječi članstvo Srbije u NATO, što važi i za Crnu Goru i Bosnu i Hercegovinu”, ocijenila je u razgovoru za Portal Analitika Sonja Biserko, predsjednica Helsinškog komiteta Srbije.

Biserko smatra de je NATO ipak garant međunarodno priznatih granica, te da su Crna Gora, Bosna i Hercegovina već trebale da budu u toj organizaciji. Ona je dodala da je velika prednost što te zemlje već imaju partnerstvo sa NATO, što učestvuju u nekim vojnim misijama, što je NATO važan pokretač reformi regionalnih vojski, njihovog treninga i sl.

“Kad se promoviše članstvo u tom savezu neophodno je objašnjavati novi koncept bezbjednosti koji je mnogo širi od ranijeg i ima posebnu važnost za manje zemlje koje se ne mogu same nositi sa problemima kao što su korupcija, trafiking, elementarne nepogode, terorizam i sl. Regionalni mediji su usmjereni na senzacionalizam više nego na svoju društvenu ulogu promovisanja određenih vrijednosti i zagovaranja određene politike. To je, može se reći, i problem svjetskih medija”, kazala je Biserko.

Govoreći o evropskim integracijama, ona ocjenjuje da je Crna Gora u boljem položaju nego Srbija jer je zemlja manja, ali da i Crna Gora ima tranzicione probleme koji su veoma slični u cijelom regionu, što se može reći i za sve postsocijalističke zemlje.

 

ANALITIKA: Mediji su nedavno objavili da Srbija pregovore o pristupanju EU neće otpočeti prije septembra ove godine. Dejvid Mekalister, izvjestilac Evropskog parlamenta za Srbiju rekao je da će prva pregovaračka poglavlja biti otvorena u narednih šest mjeseci. Ovu godinu smo počeli sa nadom da će prvo poglavlje biti otvoreno u januaru, a prošla godina je završena bez objašnjenja zašto ni jedno poglavlje nije otvoreno u 2014. godini. Šta se dešava oko početka pregovora? Da li je samo sporno sprovođenje Briselskog sporazuma ili i sve ono što je obećano poput rješavanja spornih privatizacija, pravosudnih problema, restitucije....?

BISERKO: Čini se da je do sada postignut maksimum onoga što ova vlada može doseći. Osim poptisivanja Briselskog sporazuma malo je ili gotovo ništa urađeno u oblastima koje su uslov za pregovore i otvaranje poglavlja. Skrininzi su pokazali da je Srbija zbilja u lošoj formi i da je destrukcija institucija dublja nego što postoji svijest o tome. Srbija nije napravila napor, niti ima političku volju za takav napor, da otvori ključna unutrašnja pitanja. Nesposobnost da pokrene unutrašnje reforme dovodi do sve češćih protesta. Na primjer, štrajk advokata samo je doprinio daljem urušavanju sudstva. To je ujedno, u jednom trenutku bila i jedina tačka otpora aktuelnoj vlasti koja je nadilazila esnafske interese. Briselski sporazum nije daleko odmakao, ne samo zbog kosovskih izbora, već i nespremnosti aktuelne vlasti da se angažuje u oblastima koje ne zavise od Prištine. Osim toga, sada je pokrenuto i pitanje Trepče koje nema pravno utemeljenje. Čini se da je to predradnja za neke druge ekonomske resurse, poput Brezovice i drugih.

Osim objektivnih teškoća i složenosti, nedostatka političke volje, otpor evropskim integracijama sve je organizovaniji. Desnica se svakodnevno oglašava sa time u vezi, a ima i podršku Rusije za to. Vlada, ili bolje rečeno, premijer je u međuvremenu uspio da ućutka veći dio medija i civilnog sektora koji je suštinski proevropski i koji su prirodni partner u procesu evrointegracija. Imajući u vidu sve teškoće, vlada će se uskoro suočiti sa ozbiljnim opstrukcijama i unutar vladajuće partije - naprednjaka. Premijer možda još ima neku prednost, imajući u vidu prije svega njegovu popularnost i podršku javnosti, ali to ne može potrajati ukoliko se socijalna i ekonomska situacija ne popravi. A, mali su izgledi za to.

Regionalni odnosi su takođe fragilni. Poslednji skandal sa novom predsjednicom Hrvatske samo je produbio problem sa tom zemljom. Isto važi i za druge susjedne zemlje.

Zbog svega toga Komisija još nije spremna za otvaranje poglavlja mada je to bilo najavljivano za kraj prethodne godine. Mekalister je naglasio da Evropska unija pozdravlja i pruža podršku evropskom putu Srbije, kao i "teškim, ali izuzetno važnim koracima", ali za sada nema otvaranja pregovora. Evropska komisija i Evropski parlament ponavljaju da Zapadni Balkan ima jasnu evropsku perspektivu, ali za sada nisu spremni da iskorače iz svoje uobičajene procedure. Smatram da je to propust, jer su na djelu i mnogo jače regresivne snage koje imaju podršku iz vana, što može usporiti taj proces. Bilo bi bolje, po mom uvjerenju, da EU radi na stvaranju mehanizma sa kojima bi bila u mogućnosti kontrolisati procese u novoprimljenim članicama, nego da ih drži na dugom štapu.

 

ANALITIKA: Koliko Srbija i Crna Gora imaju identičnih pregovaračkih poglavlja?

BISERKO: Crna Gora je u mnogo povoljnijoj situaciji, jer je riječ o mnogo manjoj zemlji sa mnogo manjom ekonomijom. Po meni, ona bi trebalo da već davno bude barem u NATO.

 

ANALITIKA: Crna Gora je otvorila 16. pregovaračko poglavlje, da li se može reći da su njeni pregovori sa EU lakši, jer nema pitanje Kosova koje je za Srbiju uslov svih uslova?

BISERKO: Kao što je poznato jedan od uslova EU je da neće dozvoliti da nove članice unose teritorijalne probleme u EU (iz iskustva sa Kiprom) i zato je jedan od glavnih uslova za Srbiju priznanje Kosova, odnosno normalizacija odnosa sa Kosovom. Tu će se vremenom pojaviti dodatni uslov: to je Bosna - od Srbije će se sigurno zahtijevati kooperativniji stav u odnosu na rješavanje problema BiH, odnosno njene integracije.

Crna Gora ima tranzicione probleme koji su slični, ili veoma slični u cijelom regionu. To se može reći i za sve postsocijalističke zemlje. Dakle, promjena vrednosnog sistema objektivno je najsporiji proces i to je, u suštini transgeneracijski problem. Napuštanje koncepta socijalne države proizvodi probleme i u samoj EU. Generalno, mijenjanje paradigne - a ne zna se u kom pravcu sve ide - dodatno otežava tranziciju i u regionu. Ekonomski oporavak zavisi i od ekonomskih kretanja u eurozoni. Osim toga, balkanske zemlje u procesu aproksimacije EU, suočene su i sa problemima sa kojima su suočene i zemlje EU: finansijska i ekonomska kriza.

 

ANALITIKA: U Srbiji je sve vidljiviji otpor desničarskih partija oko pridruživanja NATO, ali Srbija je na dobrom putu da to postane jer je u Partnerstvu za mir, naši oficiri su išli u NATO misije... Na koji način je potrebno saopštiti građanima da u EU ne možemo bez članstva u ovoj vojnoj alijansi? Imate li Vi utisak da sadašnja Vlada iskreno i profesionalno radi u pravcu tog pridrživanja?

BISERKO: Iza kampanje protiv NATO članstva stoji Rusija. To je jedan od njenih strateških ciljeva na Balkanu - da spriječi članstvo Srbije u NATO, što važi i za Crnu Goru i BiH. NATO članstvo, bez obzira na očigledne probleme koje ta organizacija ima, za balkanske zemlje ima posebnu važnost - prije svega zbog ratova iz devedesetih i činjenice da neke zemlje veoma sporo prihvataju novu realnost, šti posebno važi za Srbiju. NATO je ipak garant međunarodno priznatih granica. Smatram da su Crna Gora, BiH, Makedonija i Kosovo već trebalo da budu u toj organizaciji. Velika je prednost što te zemlje već imaju partnerstvo sa NATO, što učestvuju u nekim vojnim misijama, što je NATO važan pokretač reformi regionalnih vojski, njihovog treninga i sl. Kad se promoviše članstvo u tom savezu neophodno je objašnjavati novi koncept bezbjednosti koji je mnogo širi od ranijeg i ima posebnu važnost za manje zemlje koje se ne mogu same nositi sa problemima kao što su korupcija, trafiking, elementarne nepogode, terorizam i sl. Regionalni mediji su usmjereni na senzacionalizam više nego na svoju društvenu ulogu promovisanja određenih vrijednosti i zagovaranja određene politike. To je, može se reći, i problem svjetskih medija.

 

ANALITIKA: Već nekoliko puta smo od predstavnika Njemačke dobili upozorenje da u EU ne možemo dok ne priznamo Kosovo kao državu. Šta mislite - da li će takav zahtjev biti postavljen Srbiji i šta će se u tom momentu desiti u spoljnopolitičkom odnosu sa državama EU koje nisu priznale Kosovo? To nepriznavanje Kosova je predstavljeno kao uspjeh srpske diplomatije, a ne kao isključivo unutrašnji interesi tih država?

BISERKO: Bez obzira na potpisani Briselski sporazum Srbija nije još iskreno prihvatila status Srba na Kosovu – odnosno koncept zajednica srpskih opština. Još uvijek se priželjkuje status Republike Srpske (RS). Na to upućuju i natezanja oko pitanja vlasništva, integracije srpskih opština i podređivanje Prištini kao glavnom centru, postojanje paralelnih bezbjednosnih struktura i sl.

Objektivno, Kosovo je kamen oko vrata Srbiji, ali je još uvijek jak otpor u uticajnom dijelu srpske elite njegovoj amputaciji. Kao što je poznato, dugo se priželjkivalo rješenje koje bi uključilo i Albaniju u taj proces. Naime, davno se Dobrica Ćosić zalagao za Veliku Albaniju koja bi bila argument i za Veliku Srbiju, pre svega pripajanjem RS. U nekim krugovima to još uvijek živi i, bojim se, ima podršku Rusije.

Srbija još uvijek uporno vodi kampanju za nepriznavanje Kosova. Na tome je najviše radio bivši šef diplomatije Vuk Jeremić. Sada se glasno o nepriznavanju govori u OEBS-u. SAD i neke druge zemlje već govore o potrebi da Kosovo postane član OEBS. Dakle to je realnost koju srpska diplomatija zanemaruje, misleći da če joj podrška Rusije omogućiti da balansira između Istoka i Zapada. Srbija nema kondiciju ni kapacitet da izigrava “zemlju između”, jer prije toga mora ekonomski ojačati, srediti odnose sa regionom, prevladati nedavnu prošlost i jasno definisati budućnost Srbije – odnosno u kom pravcu se želi kretati.

 

AKTUELNOSTI

STRANA 3/5 ::: 1 | 2 | 3 | 4 | 5

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Copyright * Helsinški odbor za ljudska prava u Srbiji - 2008

Web Design * Eksperiment